KEP'in hukuki dayanağı ve neyi kanıtladığı
Kayıtlı Elektronik Posta Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından hazırlanıp 25 Ağustos 2011 tarihli, 28036 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik KEP'i şöyle tanımlar: elektronik iletilerin, gönderimi ve teslimatı da dâhil olmak üzere kullanımına ilişkin olarak hukuki delil sağlayan, elektronik postanın nitelikli şekli. Sıradan e-postadan farkı içeriğin kendisinde değil, iletinin hangi anda gönderildiğini ve alıcının hesabına ulaştığını gösteren imzalı kayıtlardadır.
Bu kayıtların değeri yönetmeliğin 15. maddesinde yazılıdır: KEP hizmet sağlayıcısının (KEPHS) oluşturduğu kayıtlar ile KEP delilleri senet hükmündedir ve aksi ispat edilinceye kadar kesin delil sayılır. Türk Ticaret Kanunu'nun 18. maddesinin üçüncü fıkrası da tacirler arasında temerrüde düşürme, fesih ve sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarların noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da güvenli elektronik imza kullanılarak KEP ile yapılacağını sayar. Bu yüzden şirketler, avukatlar ve kamu kurumları ihtarname niteliğindeki yazışmalarda KEP'i sık kullanır.
Sistemi yalnızca BTK'nın yetkilendirdiği sağlayıcılar işletebilir. Yönetmeliğin 16. maddesi sağlayıcıya, sistemin tüm süreçlerine ait bilgi, belge ve kayıtları en az yirmi yıl saklama yükümlülüğü getirir. Hesap sahibi açısından en çok gözden kaçan kural ise 12. maddededir: mücbir sebep dışında hesaba hiç girilmezse, o iş günü gelen iletinin ertesi iş günü hesap sahibine ulaştığı ve okunduğu kabul edilir. Yani KEP kutusunu açmamak, iletiyi görmemiş sayılmanızı sağlamaz.
KEP'te üretilen dosyalar: orijinal ileti, KEP iletisi ve delil
Yönetmelik üç ayrı kavram kullanır. Orijinal ileti, göndericinin hazırladığı ve onun güvenli elektronik imzasını taşıyan iletidir. KEP delili, belirli bir işlemin belirli bir zamanda gerçekleştiğini gösteren, sistemde üretilen ve sağlayıcının işlem sertifikasıyla imzalanan veridir. KEP iletisi ise sağlayıcının ürettiği, bu delili içeren ve yine işlem sertifikasıyla imzalanan iletidir. Kutunuzda aynı yazışmaya ait birden fazla kayıt görmenizin nedeni budur: biri içeriği, diğerleri gönderim ve teslim gibi olayları belgeler.
Sağlayıcının web arayüzünden bir iletiyi indirdiğinizde genellikle .eml uzantılı bir dosya alırsınız. EML, internet e-postasının standart biçimidir (RFC 5322 ve MIME); başlıkları, gövdeyi ve ekleri tek dosyada taşır. İmzalı iletilerde bu dosyanın içinde S/MIME imza yapısı ya da .p7s uzantılı bir imza parçası bulunur. Delil iletisini açtığınızda asıl yazışma, ek olarak iliştirilmiş ikinci bir .eml dosyası hâlinde karşınıza çıkabilir. Menü adları ve indirme seçenekleri sağlayıcıdan sağlayıcıya değişir; hangi dosyanın delil, hangisinin içerik olduğundan emin değilseniz sağlayıcınızın kullanım kılavuzuna bakın.
Yönetmelik iki çalışma modeli tanımlar. Sakla-ilet modelinde ileti doğrudan alıcının hesabına ulaştırılır; sakla-bildir modelinde ileti sağlayıcının sistemlerinde tutulur ve hesaba yalnızca erişim bağlantısı gönderilir. İkinci modelde bilgisayarınızdaki e-posta programına düşen şey içeriğin kendisi değil, bağlantı olabilir; dosyayı sağlayıcının arayüzünden ayrıca indirmeniz gerekir.
KEP EML dosyasını adım adım açma
Dosyayı KEP / EML Görüntüleyici sayfasındaki alana sürükleyin ya da tıklayıp seçin. Araç iletiyi tarayıcınızda ayrıştırır ve konu, gönderen, alıcı, bilgi (CC) ve tarih satırlarını üstte gösterir. Adreslerden birinde .kep.tr geçiyorsa ileti KEP iletisi olarak işaretlenir ve asıl ileti ile delil kayıtlarının ayrı dosyalar olabileceğine dair bir not çıkar. İletide imza yapısı bulunursa bu da ayrıca belirtilir.
Ekler ad ve boyutlarıyla listelenir, her biri tek tıkla indirilir. Ek bir .eml ise İndir düğmesinin yanında Önizle düğmesi belirir; buna bastığınızda iç ileti aynı ekranda açılır ve üstte dosya adlarından oluşan bir gezinme yolu oluşur. Delil iletisinden asıl yazışmaya, oradan da onun ekindeki PDF'e bu yolla inebilirsiniz. PDF ekini ayrıca incelemek için indirip PDF Görüntüleyici'de açabilirsiniz.
Çıktı için dört seçenek vardır. Metni kopyala ve TXT indir gövde metnini alır. PDF indir; konu, gönderen, alıcı, tarih ve ek adlarını içeren bir tabloyla düz metin gövdeden oluşan sade bir PDF üretir. Yazdır ise HTML gövdeyi biçimiyle birlikte tarayıcının yazdırma ekranına gönderir; oradan PDF olarak kaydedebilirsiniz. Tablolu ya da logolu iletilerde Yazdır daha sadık bir görünüm verir.
Bir KEP adresine ileti göndermeden önce adresin doğruluğunu kontrol etmek de mümkündür. Yönetmeliğin 16. maddesi sağlayıcılara, hesap sahibinin önceden onayını almak kaydıyla hesap bilgilerinden oluşan bir KEP rehberini tüm hesap sahiplerinin erişimine açık tutma ve bu rehberi diğer sağlayıcılarla gerçek zamanlı güncel tutma yükümlülüğü getirir. Rehbere nasıl erişileceği sağlayıcının arayüzüne göre değişir. Yanlış yazılmış bir adrese gönderilen ihtarın sonuç doğurup doğurmayacağı ayrı bir hukuki sorudur; bu yüzden önemli gönderilerde adresi rehberden teyit etmek iyi bir alışkanlıktır.
Aracın sınırları ve sık görülen sorunlar
Görüntüleyici elektronik imzanın geçerliliğini, sertifika zincirini ya da zaman damgasını denetlemez; yalnızca imza yapısının varlığını gösterir. Bir iletinin delil niteliği taşıyıp taşımadığına da karar vermez. Doğrulama için sağlayıcınızın resmi araçlarını kullanın. Ürettiği PDF'in altbilgisinde bu çıktının resmi KEP delili yerine geçmediği yazar; çünkü PDF yeniden oluşturulmuş bir kopyadır ve imza taşımaz. Bir uyuşmazlıkta kullanılacak asıl kayıt, indirdiğiniz özgün .eml dosyası ve sağlayıcının delil kayıtlarıdır. Bu nedenle özgün dosyayı yeniden adlandırmadan ve açıp kaydetmeden, olduğu gibi saklayın.
Dosya açılmıyorsa önce uzantıya bakın. Outlook'un .msg biçimi EML aracında kabul edilmez; bunun için MSG Görüntüleyici'yi kullanın. Sağlayıcı birden fazla dosyayı .zip içinde verdiyse önce arşivi açın. Yalnızca .p7s veya .imz uzantılı bir parça indirdiyseniz elinizdeki şey ileti değil imza zarfıdır; teknik izlerini P7S görüntüleyicide görebilirsiniz ama içerik orada okunmaz.
Gizlilik açısından iki noktayı bilmekte yarar var. Dosya içeriği sunucuya yüklenmez, ayrıştırma tarayıcıda yapılır; sayfada ise analiz ve reklam betikleri çalışır. HTML gövdedeki betikler çalıştırılmaz, ancak iletide uzak bir sunucudan çağrılan görseller varsa bu görseller görüntüleme sırasında o sunucudan istenebilir. Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Bu rehberdeki araçlar
Anlatılan işlemleri hemen tarayıcınızda, dosyanız sunucuya yüklenmeden yapın:
Sık sorulan sorular
KEP kutumu hiç açmazsam ileti okunmamış mı sayılır?
Hayır. KEP Yönetmeliği'nin 12. maddesine göre mücbir sebep dışında hesaba erişilmezse, o iş günü gelen ileti ertesi iş günü hesap sahibine ulaşmış ve okunmuş kabul edilir.
KEP adresi ile e-Tebligat adresi aynı şey mi?
Hayır. KEP adresi BTK'nın yetkilendirdiği sağlayıcılardan alınan kayıtlı e-posta adresidir. e-Tebligat adresi ise PTT'nin işlettiği Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi'nde (UETS) oluşturulan 15 haneli bir adrestir. PTT'ye göre 1 Ocak 2019'dan beri KEP üzerinden tebligat yapılmaz.
KEP kayıtları ne kadar süre saklanır?
Yönetmelik sağlayıcıya sistemin tüm süreçlerine ait kayıtları en az yirmi yıl saklama yükümlülüğü getirir. Kullanıma kapatılan bir hesap ise en az üç ay erişime açık tutulur; bu sürede eski iletilerinizi indirmeniz pratik olur.
Aracın ürettiği PDF'i delil olarak sunabilir miyim?
PDF, iletinin okunur bir kopyasıdır; imza ve delil kaydı taşımaz ve resmi KEP delili yerine geçmez. Hangi belgenin nasıl sunulacağını avukatınıza danışın, özgün .eml dosyasını ve sağlayıcının delil kayıtlarını saklayın.
