e-Tebligatın dayanağı ve kimlere zorunlu olduğu
Elektronik tebligatın yasal dayanağı 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesi, uygulama ayrıntıları ise 6 Aralık 2018 tarihli, 30617 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği'dir. Yönetmelik en son 29 Kasım 2023 tarihli, 32384 sayılı Resmî Gazete'de değiştirildi. Sistemin adı Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi'dir (UETS) ve PTT tarafından kurulup işletilir.
Kanunun 7/a maddesi bazı kişilere tebligatın elektronik yolla yapılmasını zorunlu tutar. Listede kamu idareleri ve bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, mahallî idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kanunla kurulanlar dâhil tüm özel hukuk tüzel kişileri, noterler, baro levhasına yazılı avukatlar ile sicile kayıtlı arabulucu ve bilirkişiler yer alır. Bu kapsama girmeyen gerçek ve tüzel kişiler de talep ederek adres alabilir; adres alındığında bu kişilere de tebligatın elektronik yapılması zorunlu hâle gelir.
PTT'nin açıklamalarına göre UETS adresi 15 haneli rakamlardan oluşur, kişi başına tek adres verilir ve adres almak ücretsizdir. Zorunlu kapsamdakilerin adresleri bağlı oldukları kurum ya da birlik üzerinden oluşturulur; örneğin şirketler için Ticaret Bakanlığı, avukatlar için Türkiye Barolar Birliği bilgileri esas alınır. İsteğe bağlı başvurular PTT iş yerlerinden veya e-Devlet üzerinden iki aşamalı kimlik doğrulamayla yapılabilir.
UETS, KEP değildir: tebligat nereye gelir?
Eski anlatımlarda e-Tebligatın KEP adresine geldiği yazar; bu bilgi artık geçerli değildir. PTT'nin sık sorulan sorular sayfasına göre UETS'nin 1 Ocak 2019'da devreye girmesiyle KEP sistemindeki tebligat hizmeti kaldırıldı. KEP adresleri, PTT'den alınmış olsalar bile e-tebligat için kullanılmaz; KEP yalnızca elektronik yazışma ve ileti hizmeti olarak devam eder. UETS üzerinden de e-posta veya KEP iletisi gönderilip alınmaz. Kısacası mahkemeden, icra dairesinden veya bir kamu kurumundan gelen elektronik tebligatı KEP kutunuzda değil UETS hesabınızda aramalısınız.
Tebligatın hukuki sonucu için tek bir kuralı bilmek yeterli: kanunun 7/a maddesine göre tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda, okunup okunmadığına bakılmaksızın yapılmış sayılır. Süre hesabının ayrıntıları ve sürelerin başlangıcı ayrı bir konudur; tereddüt ettiğiniz durumda bir avukata danışın. Bu metin hukuki danışmanlık değildir.
UETS her tebligat için dört delil kaydı üretir: sistemin tebligatı çıkaran merciden teslim aldığı, muhatabın adresine teslim edildiği, okunduğu ve usulen tebliğ edilmiş sayıldığı. Kayıtlar elektronik sertifikayla imzalanır, aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayılır ve PTT tarafından 30 yıl saklanır. Hesabınızda Delil Sorgulama menüsünden görüntülenir. Gelen tebligattan haberdar olmak için hesaba e-posta ve cep telefonu kaydedip doğrulamanız gerekir; PTT, bildirimin gecikmesinin veya hiç gelmemesinin tebligatın geçerliliğini etkilemediğini belirtir.
UETS'ye giriş ve tebligat dosyasını açma
UETS'ye e-Devlet, e-imza, mobil imza ya da T.C. kimlik numarası veya UETS adresiyle birlikte şifre ve tek kullanımlık kodla girilir. Sistem web arayüzü üzerinden çalışır, bilgisayara program kurmak gerekmez. Alıcılar için e-imza zorunluluğu yoktur; e-imza yalnızca gönderici kurumların tebligat hazırlaması için gerekir.
Tebligatı sistem içinde okumak çoğu durumda yeterlidir. Ancak arşivlemek, müvekkile iletmek ya da ekleri ayrı incelemek için dosyayı indirdiğinizde elinize e-posta biçiminde bir .eml dosyası, imzalı bir paket ya da doğrudan PDF ekler geçebilir. Hangi biçimin verildiği tebligatı çıkaran merciye ve indirme seçeneğine göre değişebilir. Elinizdeki dosya .eml ise e-Tebligat EML Açma sayfasına bırakın: konu, gönderen, tarih ve gövde okunur hâle gelir, ekler listelenir. Ek olarak gelen karar veya yazı PDF ise indirip PDF Görüntüleyici'de açabilirsiniz; UYAP kaynaklı bir .udf ekiyle karşılaşırsanız UDF Görüntüleyici kullanılır.
Arşiv için PDF indir düğmesi başlık tablosu ve düz metin gövdeden oluşan bir PDF üretir; biçimli görünüm isterseniz Yazdır ile tarayıcının PDF kaydetme özelliğini kullanın. Dosyadaki tarih, iletinin başlığında yazan gönderim zamanıdır; tebliğ tarihini göstermez. Resmi tebliğ tarihi için UETS'teki delil kaydına bakın.
Şirket, dernek veya kamu kurumu hesaplarında tebligatı gerçek kişiler olan işlem yetkilileri okur. PTT'nin açıklamasına göre tüzel ve kamu hesaplarına en az bir, en fazla on ana işlem yetkilisi tanımlanabilir; ana yetkililerin ekleyebileceği alt işlem yetkililerinde sayı sınırı yoktur. Tebligatı muhasebeciye veya avukata iletmeniz gerekiyorsa şifre paylaşmak yerine bu kişileri yetkili olarak tanımlamak daha güvenli bir yoldur. İndirilen dosyayı paylaşırken de özgün hâlini gönderin, üzerinde değişiklik yapılmış bir kopyayı değil. Bir dosyayı açmadan önce adının ve boyutunun sistemdekiyle uyuştuğuna bakmak, yanlış tebligatı arşivlemenin önüne geçer.
Saklama alanı, GİB tebligatları ve dikkat edilecekler
PTT her kullanıcıya 100 MB ücretsiz arşiv alanı tanımlar ve ücret karşılığında 30 GB'a kadar ek alan satar. Alan dolduğunda altı ayını dolduran tebligatlar en eskisinden başlayarak silinir. Önemli tebligatları indirip kendi arşivinizde saklamanın pratik nedeni budur; indirirken özgün dosyayı değiştirmeden tutun.
Vergi idaresinin elektronik tebligatları ayrı bir düzenlemeye, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 107/A maddesine dayanır ve Gelir İdaresi'nin kendi kanalları üzerinden iletilir. Bu kanunda da tebliğ, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Vergi tebligatınızı UETS'te aramadan önce hangi sistemden geldiğini kontrol edin.
Görüntüleyici resmi bir UETS veya KEP hizmeti değildir. Tebligatın geçerliliğini, tebliğ tarihini ya da ekteki elektronik imzayı denetlemez; yalnızca dosyanın içeriğini okunur biçimde gösterir. Dosya tarayıcınızda işlenir ve içeriği sunucuya yüklenmez; sayfada analiz ve reklam betikleri çalıştığını da belirtelim.
UETS adresi bir kez alındıktan sonra da yönetilebilir. PTT'nin açıklamasına göre isteğe bağlı olarak adres alan kişilerin adresi, talep üzerine talep tarihinden itibaren bir ay içinde kullanıma kapatılır; zorunlu kapsamdakilerde ise zorunluluk kalktığında bağlı olunan kurum PTT'ye bildirim yapar. Kapatılan adres başka bir kullanıcıya verilmez ve aynı hesap sahibinin talebiyle yeniden açılabilir. Adresi kapatmadan önce arşivdeki tebligatları indirip saklamayı unutmayın.
Bu rehberdeki araçlar
Anlatılan işlemleri hemen tarayıcınızda, dosyanız sunucuya yüklenmeden yapın:
Sık sorulan sorular
Tebligatı hiç açmazsam tebliğ edilmiş sayılır mı?
Evet. Elektronik tebligat, adresinize ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda okunup okunmadığına bakılmaksızın yapılmış sayılır. SMS veya e-posta bildiriminin gelmemesi de sonucu değiştirmez.
Şirket değilim, e-Tebligat adresi almak zorunda mıyım?
Kanunun 7/a maddesindeki listeye girmeyen gerçek kişiler için zorunlu değildir. İsteyen PTT iş yerlerinden veya e-Devlet üzerinden adres alabilir; adres alındıktan sonra size yapılacak tebligatların elektronik yapılması zorunlu hâle gelir.
UETS arşivindeki tebligatlar silinir mi?
PTT'nin açıklamasına göre ücretsiz 100 MB alan dolduğunda altı ayını dolduran tebligatlar en eskisinden başlayarak silinir. Önemli tebligatları indirip saklamanız önerilir.
EML görüntüleyicide gördüğüm tarih tebliğ tarihi mi?
Hayır. Görünen tarih iletinin başlığındaki gönderim zamanıdır. Hukuki süre hesabında esas alınan, UETS'in ürettiği adrese ulaşma delili ve bundan sonraki beşinci günün sonudur.