Önce belirtiyi doğru tanımlayın
“Editör açılmıyor” şikâyeti birkaç farklı sorunu kapsar ve çözümleri aynı değildir. Kurulum dosyası hiç çalışmıyorsa sorun büyük ihtimalle yanlış paket ya da yetki eksikliğidir. Editör simgesine tıkladığınızda kısa bir siyah pencere açılıp kapanıyorsa ayar dosyaları bozulmuş olabilir. Editör açılıyor ama belirli bir .udf dosyası açılmıyorsa sorun editörde değil dosyadadır. Editör açılıyor, belge görünüyor, fakat imza atılamıyorsa kart okuyucu sürücüsü veya imza kütüphanesi ayarı eksiktir.
Hangi durumda olduğunuzu belirlemek için başka bir UDF dosyasını açmayı deneyin. Başka dosyalar açılıyorsa editörü yeniden kurmakla vakit kaybetmeyin; sorunlu dosyayı kaynağından yeniden indirin.
Sorunun ne zaman başladığını not etmek de yol gösterir. Bir işletim sistemi güncellemesinin, yeni bir bilgisayara geçişin ya da e-imza sürücüsü kurulumunun hemen ardından ortaya çıkan açılmama sorunları çoğunlukla sürüm veya ayar uyumsuzluğundan kaynaklanır. Editörün hiç sorunsuz çalışmadığı yeni bir kurulumda ise yanlış paket seçimi ve eksik izinler öne çıkar. Bu bilgi, aşağıdaki adımlardan hangisiyle başlayacağınızı belirler ve bilgi işlem desteğinden yardım isterken sorunu tarif etmeyi kolaylaştırır.
Siyah ekran ve açılmama için UYAP'ın önerisi
UYAP'ın UYAP Editör sayfasında “Doküman Editörüne tıkladığımda siyah ekran gelip gidiyor, Editör açılmıyor ve Editörde imzalama yapamıyorum” sorununa yönelik bir çözüm yayımlanmış durumda. Windows'ta C sürücüsünde Kullanıcılar klasörüne, oradan kendi kullanıcı adınızın klasörüne girip .uki klasörünü açmanız ve içindeki acilisdegerleri.xml ile tercihler.xml dosyalarını silmeniz öneriliyor.
Mac'te aynı klasör ana klasörünüzde bulunur, ancak adı nokta ile başladığı için gizlidir. Finder'da “Git” menüsünden “Ana Klasör”e geçin ve gizli dosyaları göstermek için Cmd+Shift+. tuşlarına basın. .uki klasöründeki acilisdegerleri.xml, lastOpened.xml ve tercihler.xml dosyalarını silin. Bu dosyalar editörün açılış ayarlarını ve son açılan belgeleri tutar; silindiklerinde editör bunları ilk açılışta yeniden oluşturur. Ardından sayfadaki güncel sürümü indirip yeniden kurmanız öneriliyor.
Java, işlemci ve işletim sistemi uyumu
Editörün eski sürümleri Java üzerinde çalışıyordu ve internette dolaşan çözümlerin çoğu bu döneme aittir. UYAP'ın yardım sayfasında hâlâ 32 bit Java kurulmasını ve 64 bit Windows'ta Java'nın bin klasörünü Path ortam değişkeninin başına eklemeyi anlatan eski bir tarif bulunuyor. İndirme sayfası ise güncel Mac paketlerinin Java olmadan kullanılabildiğini, yalnızca Big Sur 11 ve öncesi için sunulan eski Mac paketinin uyumlu bir Java kurulumu istediğini belirtiyor. Bu yüzden Java ile uğraşmadan önce güncel paketi kurduğunuzdan emin olun.
Mac için iki ayrı paket vardır: Intel ve Apple Silicon. Hangisine ihtiyacınız olduğunu Apple menüsündeki “Bu Mac Hakkında” penceresinden öğrenebilirsiniz; “Çip” satırında Apple M ile başlayan bir ad görüyorsanız Apple Silicon, “İşlemci” satırında Intel yazıyorsa Intel paketini seçin. İnternetten indirilen uygulamalar için macOS'in güvenlik uyarısı göstermesi de mümkündür; bu durumda Sistem Ayarları'ndaki Gizlilik ve Güvenlik bölümünü kontrol edin.
Linux'ta UYAP, Pardus ve Debian tabanlı sistemler için .deb paketi içeren bir ZIP arşivi sunuyor. Editör açılıyor ama yazıcıya çıktı gönderilemiyorsa sayfadaki nota göre cups-bsd paketinin kurulu olması gerekir.
İmzalama ve kaydetme sorunları
Editörde elektronik imza atabilmek için önce kart okuyucunun ve sertifika sağlayıcınızın verdiği sürücülerin kurulu olması gerekir. UYAP yardım sayfasına göre ardından “Araçlar” menüsündeki “İmza Kütüphanesi” bölümünden kartınızı seçer, imza simgesine basıp PIN kodunuzu girersiniz; imza başarılı olduğunda sağ üst köşede bir şerit görünür. İmzalı bir belgede değişiklik yapıp kaydederseniz imza verisi silinir ve belgeyi yeniden imzalamanız gerekir.
Editör kaydetmeden kapandıysa hemen yeniden yazmaya başlamayın. Yardım sayfası “Dosya” menüsündeki “Yedekleri Aç” seçeneğiyle kaydedilmemiş belgelerin kurtarılabileceğini belirtiyor; yedek silindikten sonra ise geri getirilemiyor.
Kurulum ve dosya ilişkilendirme kontrolleri
Editör kurulu olduğu hâlde bir .udf dosyasına çift tıkladığınızda hiçbir şey olmuyorsa ya da dosya başka bir programda açılıyorsa sorun çoğu zaman dosya ilişkilendirmesidir. Windows'ta dosyaya sağ tıklayıp “Birlikte aç” ve “Başka bir uygulama seç” adımlarıyla UYAP Doküman Editörü'nü seçin ve .udf dosyalarını her zaman bu uygulamayla açma seçeneğini işaretleyin. Mac'te dosyayı seçip “Bilgi Al” penceresindeki “Birlikte Aç” bölümünden editörü seçip “Tümünü Değiştir” düğmesine basın.
Kurumsal bilgisayarlarda kurulum yönetici izni gerektirebilir; UYAP'ın Windows için .exe yanında .msi paketi de sunması, bilgi işlem birimlerinin dağıtımını kolaylaştırır. Kurulumdan hemen sonra editör açılmıyorsa güvenlik yazılımının kurulum dosyalarını karantinaya alıp almadığını kontrol edin ve eski sürümü kaldırdıktan sonra güncel paketi yeniden kurun. Aynı bilgisayarda birden fazla eski sürümün bulunması da ayar dosyalarında karışıklığa yol açabilir.
Sorunun editörde mi yoksa dosyada mı olduğunu ayırmanın pratik bir yolu vardır: sorunlu belgeyi tarayıcıdaki UDF Görüntüleyici'de açmayı deneyin. Görüntüleyici belgeyi okuyabiliyorsa dosya sağlamdır ve sorun editör kurulumundadır. Görüntüleyici de “Bu dosya UDF olarak okunamadı” diyorsa editörü yeniden kurmak işe yaramaz; dosyayı kaynağından tekrar indirin.
Belgeyi o an okumanız gerekiyorsa
Editörü onarmak zaman alabilir, oysa çoğu zaman acil ihtiyaç yalnızca bir tebligatı veya kararı okumaktır. UDF Görüntüleyici dosyayı kurulum, Java veya yönetici izni gerektirmeden tarayıcıda açar; metni biçimleriyle gösterir, PDF ve TXT çıktısı verir, yazdırmaya izin verir. Dosya içeriği sunucuya yüklenmez.
Bu yöntemin sınırları nettir. Araç belgeyi imzalamaz, UYAP'a göndermez ve elektronik imzayı doğrulamaz. Görüntüleyicide düzenleyip kaydettiğiniz UDF imza içermez, bu yüzden mahkemeye sunulacak bir dilekçeyi burada hazırlayıp göndermeye çalışmayın. Resmi işlem için editörü çalışır hâle getirmeniz ya da başka bir bilgisayardaki çalışan kuruluma geçmeniz gerekir.
Bu rehberdeki araçlar
Anlatılan işlemleri hemen tarayıcınızda, dosyanız sunucuya yüklenmeden yapın:
Sık sorulan sorular
.uki klasörünü silersem belgelerim de silinir mi?
UYAP'ın önerisi klasörün tamamını değil, içindeki acilisdegerleri.xml, tercihler.xml ve Mac'te ayrıca lastOpened.xml dosyalarını silmektir. Bunlar ayar dosyalarıdır. Yine de kaydettiğiniz .udf belgelerini bu klasörde tutmuyorsanız işlemden etkilenmezler; emin değilseniz önce klasörün yedeğini alın.
Apple Silicon Mac'e Intel paketini kurdum, sorun olur mu?
UYAP işlemci türüne göre iki ayrı paket sunuyor. Açılış veya performans sorunu yaşıyorsanız ilk yapılacak şey eski kurulumu kaldırıp işlemcinize uygun paketi kurmaktır.
Linux'ta editör açılıyor ama yazdıramıyorum, neden?
UYAP Editör sayfasındaki nota göre Pardus ve Debian tabanlı sistemlerde yazıcıdan çıktı almak için cups-bsd paketinin kurulu olması gerekir.
Tarayıcıda açtığım belgeyi imzalayıp UYAP'a gönderebilir miyim?
Hayır. Tarayıcı tabanlı görüntüleyici yalnızca okuma, düzenleme ve çıktı alma içindir; imza atmaz ve UYAP ile bağlantı kurmaz.