Banka Ekstresini Excel'e Aktarma: MT940, CAMT.053, CSV ve QBO

Banka hareketlerini Excel'e almanın en zahmetli yolu PDF ekstreden kopyala-yapıştırdır: sütunlar kayar, tutarlar metin olarak gelir, çok satırlı açıklamalar ikiye bölünür. İnternet bankacılığının kurumsal bölümlerinde genellikle yapılandırılmış biçimler de sunulur. Hangisini seçtiğiniz, sonrasındaki temizlik işinin yarısını belirler. Aşağıda önce biçimleri karşılaştırıyor, sonra alanları tek tek okuyup Türkçe Excel'in virgül-nokta ve tarih tuzaklarına geçiyoruz.

Hangi dosyayı indirmeli

Muhasebe için tercih sırası genellikle şöyledir: CAMT.053 sunuluyorsa o, değilse MT940, ikisi de yoksa bankanın CSV veya Excel çıktısı. Deutsche Bank'ın ISO 20022 bilgilendirme notu MT 940'ın karşılığını camt.053 olarak eşler. SWIFT'in bankalar arası ödeme mesajlarında MT ile ISO 20022'nin birlikte kullanım dönemi Kasım 2025'te sona erdi; BNY'nin Mayıs 2025 tarihli duyurusuna göre MT940 gibi raporlama mesajları ise SWIFT bir bitiş tarihi belirleyene kadar ağda kalmaya devam ediyor. Kurumsal müşteriye hangi biçimin ne kadar süre sunulacağı bankanın kararıdır; bankanızdan teyit edin.

MT940 satırları ne anlatır

Aşağıdaki kısa blok uydurma bir örnektir. Danske Bank'ın MT940 biçim açıklamasındaki alan tanımlarına göre okuyalım:

:20:EKSTRE20260915
:25:TR330006100519786457841326
:28C:00172/001
:60F:C260914TRY125000,00
:61:2609150915D4250,50NTRFREF123//BNK987654
:86:KIRA EYLUL 2026 ABC GAYRIMENKUL
:62F:C260915TRY120749,50

• :25: hesap numarası ya da IBAN'dır. :28C: ekstre ve sayfa numarasıdır.
• :60F: açılış bakiyesidir: C alacak, D borç bakiyesi; ardından YYMMDD tarih, ISO para birimi kodu ve virgül ondalıklı tutar gelir. Ara sayfalarda :60M: kullanılır. :62F: kapanış bakiyesidir; :64: varsa kullanılabilir bakiyeyi gösterir.
• :61: hareket satırıdır. İlk altı hane valör tarihi (YYMMDD), isteğe bağlı sonraki dört hane kayıt tarihidir (AAGG). Ardından C, D ya da ters kayıtlar için RC, RD işareti, tutar ve dört karakterlik işlem tipi kodu gelir; kodun ilk harfi S, N veya F olur. Sonra hesap sahibinin referansı ve // işaretinden sonra bankanın referansı yazılır.
• :86: hareketin açıklamasıdır; en fazla 6 satır ve satır başına 65 karakter olabilir. Bazı bankalar burada /REMI/, /EREF/ gibi etiketlerle yapılandırılmış bilgi verir; etiket seti bankaya özgüdür.

Bir tuzak: kayıt tarihinde yıl yoktur. Aralık sonunda valörlenip Ocak başında kaydedilen bir harekette kayıt tarihinin yılını valör tarihinden çıkarmak gerekir ve bunu yapan yazılım hata yapabilir. Tarayıcıdaki MT940 görüntüleyici tablodaki tarih sütununu :61: satırının başındaki valör tarihinden alır, referans sütununa da // işaretinden önceki hesap sahibi referansını yazar; bunu bilerek kontrol edin.

CAMT.053'te aynı bilgiler nerede

CAMT.053 aynı içeriği XML öğeleriyle taşır. Bank of America'nın camt.053 başvuru kılavuzu MT940 alanlarıyla eşlemeyi şöyle verir: hesap Stmt/Acct altında, bakiyeler Bal öğelerinde ve türü Tp/CdOrPrtry/Cd kodunda durur. OPBD açılış, CLBD kapanış, CLAV kullanılabilir kapanış bakiyesidir. Her hareket bir Ntry öğesidir. Tutar Amt alanında her zaman pozitif yazılır; yönü CdtDbtInd alanındaki CRDT (alacak) veya DBIT (borç) belirler. BookgDt kayıt tarihi, ValDt valör tarihidir. Bankanın referansı AcctSvcrRef, ödemeyi başlatanın uçtan uca referansı NtryDtls/TxDtls/Refs/EndToEndId, serbest açıklama RmtInf/Ustrd veya AddtlNtryInf alanındadır.

İşaretin ayrı alanda durması Excel'e aktarırken en sık unutulan noktadır: CRDT ve DBIT'i dikkate almadan tutar sütununu toplarsanız giriş ve çıkışlar birbirine eklenir. CAMT.053 görüntüleyici tutarı bu alana göre işaretli gösterir, tarih sütununda kayıt tarihini kullanır ve kayıt tarihi yoksa öğedeki ilk tarihe düşer.

Bakiye, valör ve referans neden önemli

Açılış ve kapanış bakiyeleri dosyanın eksiksiz olup olmadığını gösteren en basit kontroldür: açılış bakiyesi ile tüm hareketlerin işaretli toplamı kapanış bakiyesini vermelidir. Vermiyorsa ya bir sayfa eksiktir ya bir hareket iki kez gelmiştir ya da bir tutar yanlış okunmuştur. Birden fazla günü kapsayan dosyalarda bu kontrolü her ekstre sayfası için ayrı yapın.

Valör tarihi paranın hesapta faiz ve bakiye hesabı açısından geçerli sayıldığı tarihtir; kayıt tarihi ise hareketin hesaba işlendiği tarihtir. Hafta sonu yapılan bir havalede ikisi farklı olabilir. Muhasebe kaydında hangisini esas aldığınızı bir kez belirleyip hep aynı sütunu kullanın.

Referanslar mükerrer kaydı önler. Aynı dönemi iki kez indirip birleştirdiğinizde bankanın referansı (MT940'ta // sonrası, CAMT'ta AcctSvcrRef, QBO'da FITID) aynı olan satırlar büyük olasılıkla aynı harekettir. Bir OFX dosya tanımı FITID'in tam da bu amaçla, içe aktarmada tekrarı önlemek için verildiğini yazar.

Ondalık ayırıcı ve tarih tuzakları

Microsoft'un destek sayfasına göre Excel varsayılan olarak işletim sisteminin bölge ayarlarındaki ondalık ve binlik ayırıcıları kullanır. Türkçe bölge ayarlı bir bilgisayarda ondalık ayırıcı virgül, binlik ayırıcı noktadır. Bu yüzden noktalı ondalık kullanan bir CSV'deki 1250.75 değeri Türkçe Excel'de sayı olarak tanınmayabilir ya da tamamen başka bir değere dönüşebilir. 12.05 gibi bir tutarın tarih olarak yorumlanması da sık görülen bir sorundur. Ayırıcıları yalnızca Excel için değiştirmek isterseniz Dosya, Seçenekler, Gelişmiş altındaki "Sistem ayırıcılarını kullan" seçeneğini kapatabilirsiniz; ama bu ayar diğer dosyaları da etkiler.

Daha güvenli yol dosyayı Veri sekmesindeki Power Query ile almaktır. Microsoft'un Power Query yerel ayar sayfasına göre sütun türünü değiştirirken "Yerel Ayarı Kullanarak" seçeneğiyle hem veri türünü hem de o sütuna özgü yerel ayarı seçebilirsiniz; bu seçim sorgu ve işletim sistemi ayarlarından önce uygulanır. Böylece İngilizce biçimli bir tutar sütununu İngilizce (ABD) yerel ayarıyla sayıya çevirirken sayfanın geri kalanı Türkçe kalır.

Uzun referans numaraları için ayrı bir dikkat gerekir. Microsoft'un Excel belirtimleri sayfasına göre sayı duyarlılığı 15 basamaktır; 16 ve daha uzun sayısal referanslar sayı olarak alınırsa son haneleri sıfıra döner ve başındaki sıfırlar silinir. Referans ve hesap numarası sütunlarını içe aktarırken metin türünde bırakın.

Excel'e hazırlık adımları

1. Bankadan mümkünse CAMT.053, değilse MT940 indirin ve dosyayı değiştirmeden bir kopyasını saklayın.
2. Dosyayı görüntüleyicide açıp açılış bakiyesi, hareket toplamı ve kapanış bakiyesinin birbirini tuttuğunu kontrol edin.
3. Referans sütununa göre mükerrer satırları ayıklayın.
4. Tek bir işaretli tutar sütunundan "Borç" ve "Alacak" sütunları türetin; muhasebe programları çoğu zaman bu düzeni ister.
5. Açıklama alanını ayrıştırın: karşı taraf adı, fatura numarası ve bankanın etiketlerini ayrı sütunlara bölün.
6. Tarih sütununu gerçek tarih türüne çevirin ve valör ile kayıt tarihinden hangisini kullandığınızı sütun adında belirtin.
7. Dosyayı mali müşavir dışında biriyle paylaşacaksanız hesap numaralarını gizleyin.

Görüntüleyicilerin iki çıktısı farklı işe yarar. "Excel" düğmesi Özet ve Hareketler sayfalarından oluşan, tutarları sayı olarak içeren bir .xlsx üretir. "CSV" çıktısı ise noktalı virgülle ayrılmış, ondalık ayırıcısı virgül olan ve UTF-8 BOM ile başlayan bir dosyadır; Türkçe bölge ayarlı Excel bunu çoğu durumda doğrudan doğru sütunlara açar. QuickBooks'tan gelen dosyalar için QBO ve IIF görüntüleyici aynı tabloyu üretir; IIF dosyaları para birimi bilgisi taşımadığı için tutarlar ham hâliyle gösterilir.

Bankanızın CSV dosyası standart dışıysa CSV görüntüleyiciyle ayırıcıyı ve sütunları önce kontrol edebilirsiniz. Tüm araçlar dosyayı tarayıcıda işler, sunucuya göndermez. Paylaşım öncesi IBAN gizlemek için IBAN maskeleme, biçimlerin temel tanıtımı için banka ekstresi dosyaları rehberi hazır. Ekstreleri arşivlerken saklama sürelerini saklama süresi yazısında anlattık.