DXF ve DWG Farkı: Hangi Durumda DXF Olarak Kaydetmeli?

DWG, AutoCAD'in kendi çalışma dosyasıdır; DXF ise aynı çizimi başka programlara taşımak için tasarlanmış değişim biçimidir. İkisi de aynı çizgileri, katmanları ve blokları tutabilir. Fark, dosyanın kimin için yazıldığındadır: DWG, onu üreten yazılımın hızlı açması için; DXF, başka bir yazılımın da okuyabilmesi için. Bir CNC atölyesi, belediye ya da harita ofisi sizden "DXF gönderin" diyorsa nedeni budur.

DWG: yerel ve kapalı biçim

DWG ikili (binary) bir dosyadır; metin düzenleyicide açtığınızda anlamsız karakterler görürsünüz. Autodesk, DWG'nin iç yapısını DXF gibi açık bir başvuru belgesiyle yayımlamaz. Başka üreticilerin programları DWG okuyabilir, ancak bu destek tersine mühendislikle ya da lisanslı kütüphanelerle sağlanır ve yeni bir DWG sürümü çıktığında bir süre geriden gelebilir.

DWG'nin "sürümü" AutoCAD'in yıl numarasıyla aynı değildir. Autodesk'in destek makalesine göre AutoCAD 2019'dan 2026'ya kadar varsayılan kayıt biçimi hâlâ "AutoCAD 2018 Drawing (*.dwg)"dir. Yani AutoCAD 2024 ile kaydedilen bir dosya, AutoCAD 2018 ile açılabilir; ama AutoCAD 2017 ile açılmaz. Eski sürüm kullanan biriyle çalışıyorsanız SAVEAS komutunda dosya türü olarak eski bir DWG sürümü seçmeniz gerekir.

Autodesk bu geriye kaydetmenin bedelini de açıkça yazar: yeni sürüme özgü bilgiler dosyadan çıkarılır ya da başka nesne türlerine dönüştürülür. Bu yüzden eski sürüme kaydettiğiniz kopyaya farklı bir ad verin; asıl dosyanın üzerine yazmayın.

DXF: çizimin okunabilir karşılığı

Autodesk'in AutoCAD yardımı DXF'i "bir çizim dosyasının ikili ya da ASCII gösterimi" olarak tanımlar. Pratikte "DXF" dendiğinde neredeyse her zaman ASCII (metin) biçimi kastedilir. Bu dosyayı bir metin düzenleyicide açtığınızda satır satır grup kodları ve değerler görürsünüz: önce bölüm başlıkları (HEADER, TABLES, BLOCKS, ENTITIES), sonra her çizgi, yay ve yazı için ayrı kayıtlar.

Autodesk, DXF biçiminin başvuru belgesini sürüm sürüm yayımlar. Bu açıklık sayesinde lazer kesim yazılımları, CBS (coğrafi bilgi sistemi) programları, açık kaynak CAD araçları ve web tabanlı görüntüleyiciler DXF okuyabilir. Türkiye'de Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün Parsel Sorgu uygulaması da parsel geometrisini indirme seçenekleri arasında DXF sunar.

ASCII DXF ile ikili DXF

AutoCAD, DXF'i iki biçimde kaydedebilir. Autodesk'in ikili DXF sayfasındaki rakamlar şöyledir:

Başka bir programa ya da atölyeye gönderiyorsanız ASCII seçin. İkili DXF'in avantajı AutoCAD içinde kalan iş akışlarında anlamlıdır. ASCII kaydederken ondalık basamak sayısını düşürmeyin; varsayılan hassasiyet çoğu iş için yeterlidir, ama milimetrenin altında tolerans isteyen imalat çizimlerinde yuvarlama sorun çıkarabilir.

DXF sürümü seçerken dikkat

Kayıt penceresinde birden çok DXF sürümü listelenir. Karşı tarafın yazılımı hangi sürümü okuyorsa onu seçin; bilmiyorsanız sorun. En eski seçenek olan R12 DXF, eski makine ve kesim yazılımlarının sık istediği biçimdir, ancak Autodesk'in belgelediği kayıplar ciddidir:

• Hafif polyline'lar ve tarama (hatch) desenleri R12 karşılıklarına dönüştürülür.
• Katılar, bölgeler, elipsler, leader'lar, çoklu çizgiler, ışınlar ve toleranslar çizgi, yay ve dairelere çevrilir.
• Gruplar, karmaşık çizgi tipleri, OLE nesneleri ve ön izleme görüntüleri gösterilmez.
• Birden fazla düzen (layout) ve düzen adları kaybolur.

R12'yi yalnızca karşı taraf özellikle istiyorsa kullanın. Aksi halde daha yeni bir DXF sürümü, çizimi daha az bozarak taşır.

Ne zaman DXF, ne zaman DWG?

DWG'de kalın, eğer dosya düzenlenmeye devam edecekse ve karşı taraf da AutoCAD ya da DWG'yi iyi okuyan bir CAD programı kullanıyorsa. Proje ekibi içinde DWG'den DXF'e gidip gelmek, her dönüşümde küçük kayıp riski demektir.

DXF gönderin, eğer dosya:

• lazer, plazma, su jeti veya CNC kesim yazılımına girecekse,
• bir CBS ya da harita yazılımına aktarılacaksa,
• AutoCAD lisansı olmayan birine yalnızca incelemesi için gidecekse,
• tarayıcıda veya açık kaynak bir araçla açılacaksa,
• yıllar sonra da hangi programla açılacağı belli olmayan bir arşive girecekse.

Salt okunacak ve yazdırılacak bir çizim içinse DXF'in yanına bir PDF eklemek en az sürprizli yoldur. PDF ölçü yazılarını, tarama desenlerini ve kâğıt düzenini olduğu gibi gösterir; DXF ise geometriyi düzenlenebilir halde taşır.

Dış referanslar (Xref) DXF'e girmez

Mimari projelerde bir çizim çoğu zaman başka dosyalara dış referans verir: vaziyet planı, taşıyıcı sistem ya da pafta çerçevesi ayrı DWG'lerde durur ve ana çizime bağlanır. Bu bağlantı yalnızca dosya yolunu tutar. Ana çizimi tek başına DXF olarak gönderirseniz referans verilen geometri karşı tarafta görünmez; boş bir alan ya da "bulunamadı" uyarısı çıkar.

Çözüm, göndermeden önce dış referansları çizime bağlamaktır (AutoCAD'in Xref yöneticisindeki "Bind" seçeneği). Böylece referans verilen içerik bloğa dönüşüp dosyanın içine girer. Bağlamadan önce çizimin bir kopyasını alın; bağlama işlemi referansla canlı ilişkiyi koparır.

Tarayıcıda DXF açarken neler görünür?

DXF görüntüleyici aracımız dosyayı cihazınızda ayrıştırıp SVG çizime çevirir; dosya sunucuya yüklenmez. Hızlı bir kontrol için yeterlidir, ama neyin çizilip neyin çizilmediğini bilmek yanlış yorumu önler:

Buradan çıkan pratik ders şudur: tarayıcıda gördüğünüz çizim geometrinin doğru gelip gelmediğini, katmanların isimlendirmesini ve blokların yerinde olup olmadığını kontrol etmek içindir. Ölçü yazılarını ve notları okumak için PDF çıktısına ya da bir CAD programına bakın. Katman listesinde yüzlerce öğe görüp çizimde karşılığını bulamıyorsanız, o katman büyük olasılıkla yazı veya ölçü içeriyordur.

DXF göndermeden önce kısa kontrol listesi

1. Dış referansları bağlayın ya da referans dosyalarını da gönderin.
2. Kullanılmayan katman, blok ve stilleri temizleyin (PURGE); dosya küçülür, karşı tarafın işi kolaylaşır.
3. Birim ayarını (mm, cm, m) karşı tarafa yazılı olarak bildirin; DXF okuyan her program çizim birimini aynı yorumlamayabilir.
4. Karşı tarafın istediği DXF sürümünü ve ASCII biçimini seçin.
5. Kaydettiğiniz DXF'i bir kez de başka bir araçta açıp geometrinin geldiğini doğrulayın.

3B modeller için DXF uygun biçim değildir; IFC ve STL dosyalarıyla ilgili yazılarımız bu farkı anlatır. Harita ve CAD biçimlerini topluca özetleyen 3D model ve CAD dosyaları rehberine de göz atabilirsiniz.